ماتریس مهارت/اراده — چارچوبی برای رهبری تیمهای پربازده
🔴در عرصهٔ رهبری و مدیریت منابع انسانی، یکی از چالشهای اساسی، شناسایی و بهینهسازی عملکرد اعضای تیم است. آیا همه افراد یکسان عمل میکنند؟ آیا میتوان با یک رویکرد واحد، به همه پاسخ داد؟ پاسخ این پرسشها در ابزاری هوشمندانه نهفته است: ماتریس مهارت/اراده (Skill/Will Matrix). این چارچوب که نخستینبار توسط ماکس لندزبرگ در کتاب The Tao of Coaching مطرح شد و بعدها توسط اریک پارتاکر بهصورت بصری و اینفوگرافیکی طراحی گردید، مدیران را در دستهبندی و هدایت اعضای تیم بر اساس دو شاخص کلیدی — مهارت و اراده — یاری میدهد.
🟢ماتریس مهارت/اراده دو محور اصلی دارد:
🔸محور افقی: مهارت (Skill) — شامل دانش فنی، تجربه و توانایی اجرایی فرد
🔹محور عمودی: اراده (Will) — شامل انگیزه، تعهد، رانش درونی و نگرش مثبت نسبت به کار
🔵تقاطع این دو محور، چهار ربع متمایز ایجاد میکند که هر یک نمایندهٔ نوعی از اعضای تیم است:
🟫عملگران برتر (Top Performers) — مهارت بالا / اراده بالا
این افراد ستارههای تیم هستند: هم توانایی لازم را دارند و هم با اشتیاق و تعهد کار میکنند.
🔸راهبرد مدیریتی: تقویت، تقدیر و اعطای مسئولیت بیشتر
🔹اقدامات پیشنهادی:
- به جای واگذاری صرف وظایف، مالکیت پروژهها را به آنها بسپارید.
- از آنها بهعنوان منبع ایدهپردازی و بازخورد استفاده کنید.
- انتظارات را بهتدریج افزایش دهید تا رشدشان ادامه یابد.
- بهصورت منظم، عملکردشان را تقدیر و تشویق کنید.
♦️نکته کلیدی: این افراد موتور محرک تیم هستند. سرمایهگذاری روی آنها، بازدهی بسیار بالایی دارد.
🟧افراد با پتانسیل بالا (High Potentials) — مهارت پایین / اراده بالا
این افراد شور و اشتیاق زیادی دارند، اما هنوز مهارت کافی برای اجرای مستقل کارها را کسب نکردهاند.
🔸راهبرد مدیریتی: راهنمایی، آموزش و حمایت مستمر
🔹اقدامات پیشنهادی:
- وظایف را به بخشهای کوچکتر و قابلمدیریت تقسیم کنید.
- پیشرفتهای کوچک را جشن بگیرید، نه فقط نتایج نهایی را بخواهید.
- بازخورد سازنده و آموزشهای هدفمند ارائه دهید.
- یک مربی یا منتور برای هدایت آنها تعیین کنید.
♦️نکته کلیدی: این افراد آیندهٔ تیم را رقم میزنند. با حمایت درست، بهزودی به عملگران برتر تبدیل خواهند شد.
🟨متخصصان بیانگیزه (Disengaged Experts) — مهارت بالا / اراده پایین
این افراد از نظر فنی بسیار توانمند هستند، اما انگیزه یا اشتیاق لازم برای مشارکت فعال را ندارند.
🔸راهبرد مدیریتی: بازگرداندن انگیزه یا تصمیمگیری برای بازآرایی
🔹اقدامات پیشنهادی:
- با گفتوگوی صمیمی، علت کاهش انگیزه را شناسایی کنید.
- آنها را دوباره به مأموریت، ارزشها یا اهداف تیم متصل کنید.
- مسئولیتها یا اهدافشان را بازتعریف کنید تا چالشبرانگیز شوند.
- یک بازهٔ زمانی مشخص برای بهبود وضعیت در نظر بگیرید.
♦️نکته کلیدی: این افراد میتوانند با احیای انگیزه، دوباره به عملگران برتر تبدیل شوند. در غیر این صورت، ممکن است به گروه عملکرد پایین سقوط کنند.
🟪عملگران ضعیف (Low Performers) — مهارت پایین / اراده پایین
این افراد نه مهارت لازم را دارند و نه تمایلی برای یادگیری یا مشارکت فعال نشان میدهند.
🔸راهبرد مدیریتی: تعیین مرزهای شفاف و در صورت عدم بهبود، تصمیمگیری برای خروج
🔹اقدامات پیشنهادی:
- انتظارات عملکردی را بهوضوح و بدون ابهام بیان کنید.
- سرمایهگذاری زمان و انرژی را به حداقل برسانید.
- یک فرصت واقعبینانه برای بهبود ارائه دهید.
- در صورت عدم پیشرفت، فرآیند خروج را آغاز کنید.
♦️نکته کلیدی: حضور این افراد میتواند انرژی کل تیم را تضعیف کند. اقدام سریع و عادلانه ضروری است.
⚫️برای استفادهٔ مؤثر از آن، پنج گام زیر را دنبال کنید:
۱. نقشهبرداری تیم: هر عضو را بر اساس مشاهدات واقعی (نه امید یا فرضیهها) در یکی از چهار ربع قرار دهید.
۲. پذیرش خاکستریبودن: برخی افراد در مرز بین دو ربع قرار میگیرند. این امر طبیعی است؛ ماتریس را بهعنوان راهنما، نه قانون مطلق، ببینید.
۳. رهبری تطبیقی: سبک رهبری خود را با نیاز هر گروه هماهنگ کنید — یک رویکرد برای همه، مؤثر نیست.
۴. بازبینی دورهای: مهارت و اراده پویا هستند. هر فصل یا هر سه ماه، ماتریس را بهروز کنید.
۵. سرمایهگذاری هوشمند: تمرکز اصلی خود را بر عملگران برتر و افراد با پتانسیل بالا قرار دهید — یعنی دو ربع بالایی ماتریس.
--------
برچسبها: ایمان خسروی
